Assertiviteit
Mensen hebben tot op zekere hoogte een voor zichzelf kenmerkende manier van omgaan met sociale situaties: de manier waarop ze aangeven wat ze van iets of iemand vinden, wat ze willen, wat ze nodig hebben van een ander of wat ze juist niet willen, waar ze geen zin in hebben. Het gaat hier over opkomen voor jezelf, over het aangeven van je grenzen.
Er zijn - globaal gesproken - drie verschillende manieren:
Subassertief
Gedrag door mensen die nauwelijks of niet voor zichzelf op kunnen/durven komen. Dit wordt subassertief gedrag genoemd.
Kenmerken: Moeilijk eigen behoeften kunnen formuleren; snel zichzelf wegcijferen, opofferen; het vooral anderen naar de zin maken, ook al heeft u daar eigenlijk weinig behoefte aan; niet gemakkelijk complimenten in ontvangst nemen; slecht eigen grenzen kunnen aangeven naar anderen en daarbij al gauw bakzeil halen. Meer door de ogen van de ander dan door je eigen ogen naar een gebeurtenis kijken.
Agressief
Gedrag van mensen die gemakkelijk over anderen 'heen walsen', zonder dat soms zelf in de gaten te hebben. Deze vorm van reageren wordt agressief gedrag genoemd.
Kenmerken: Wél uitkomen voor wat u zelf wilt of ergens van vindt maar dit doen op zo'n manier, dat de ander niet in diens waarde wordt gelaten zodat deze zich gemakkelijk gekleineerd voelt. Bij het aangeven van je eigen behoeften, geen oog hebben voor de consequenties ervan voor de ander. Dikwijls klinkt beschuldiging jegens de ander door. Soms is sprake van kleineren, de ander in de hoek drukken
Assertief
Daartussenin ligt de vorm van sociaal reageren die in veel gevallen (maar niet altijd) de beste is: assertief gedrag.
Het gaat hier om een vorm van sociaal gedrag waarbij je uitkomt voor wat jezelf voelt, denkt, wilt, niet wilt terwijl je tegelijkertijd de ander uitdrukkelijk in diens waarde laat en de ander ook respecteert in diens behoeften en wensen.
Bij elke vorm van gedrag ‘horen’ kenmerkende gedachten. Hierna volgen kenmerkende voorbeelden van niet-realistische gedachten bij subassertief gedrag.
Niet-realistische gedachten bij subassertief gedrag:
- - Als ik opkom voor mezelf, krijgen anderen een hekel aan me
- - Als ik opkom voor mezelf, zal hij wel kwaad worden
- - Als ik opkom voor mezelf, zal zij me wel niet aardig vinden
- - Ik ben niet sterk genoeg om me goed te verweren. Dus kan ik maar beter mijn mond houden
- - Er wordt toch nooit naar mij geluisterd
- - Als ik 'nee' zeg, moet ik dat precies kunnen verantwoorden
- - Je moet altijd tegen iedereen beleefd blijven
- - Je moet het zoveel mogelijk anderen naar de zin maken
- - Bescheidenheid is een deugd die ik hoog acht
- - Als ik een beroep doe op de ander, zadel ik die met mijn problemen op
- - Een appèl doen op een ander is eigenlijk een teken van zwakte
- - Opkomen voor jezelf is in wezen egoïstisch
- - Anderen moeten maar begrijpen wat mijn behoeften zijn
